www .Kasaba Muhtaç Olacağına Kes سكݣى Ye .com Ümüt Çınar
 

MÂCİRCE SÖZLÜK
(a dictionary of the emigrants of Ardahan in Yozgat)
مهاجرجه

Ümüt ÇINAR
&
Teslime KURT

2010
Keçiören / Ankara

Bu sözlük, Yozgat'ın Sarıkaya ilçesine bağlı Domarca ve Toprakpınar köylerinin sözleridir


 

A B DEF G HİK LMN OÖPR S ŞT UÜVX YZ

SÖZLÜK

 
 
L
laf laf
laf soxuşturmax (araya)  
langa uzun bir hıyar çeşidi
lapata tandır ekmeğini tandıra yapıştırmada kullanılan yastık
lastlk tek parça lastik ayakkabı
laxana lahana
laxana sarmasi  
lehlemek (köpek) dilini çıkarıp serinlemek ; mec. soluk soluğa kalıp sık sık nefes almak
lenger küçük yayvan bakır tepsi. Ortak yemek (gayputma, hasuta,makarna gibi susuz yemekler) yerken kullanılır
leov seslenme sözü
lepik daş yassı taş
leylek leylek (Ciconia ciconia)
leylek gari leylekler geldiğinde yağan kar
-li -lı/li/lu/lü
lippo kel
lobili  
loġ daşi  
loxma  
loxma tökmax  
loxmalamax ekmeği kaşık gibi kullanmak
loxum  
löküs lüks lambası
lüle kebabi  
lüzumsuz lafını bilmez
M
mabeyen  
madımalax ~ madımax (yerli Yozgat şivesinden) (< Ermenice մատիտեղ madideğ) → cacıx
mahana bahane
mandal mandal
mandali mandalı
mandallux mandallık, mandal koymaya yarayan torba
manti  
manti sıxmax  
marşafa  
marxa  
masıra 1 masura
masıra 2 mec. hıyarın ufak dölü, hıyar cücüğü
maslamax (< Arapça مصّ ) ineği sağmadan önce yavrusuna biraz emdirmek
maşala meşale
-max -mak/mek
maxat makat, tahta kerevet
maxlax bkz. curfalux
maya  
mayalux yoğurt mayası (yerlice: yoğurt eşi)
mayıs Yazın yeşil ot yiyen sığırın boku
mayxoş mayhoş
mayxoş alma bri elma çeşidi
mazġal samanlık penceresi
mazı kağnıda tekerleri birbirine bağlayan bölüm
Mâcir
Yozgat’ın Domarca, Toprakpınar, Büyükören ve Karaveli (kısmen) köyü ahalisinin kendilerini etnik olarak nitelendirirken kullandıkları sıfat; muhacir, göçmen. Osmanlı Devletinin muhacir (مهاجر ) sıfatını kendileri için etnik ad olarak kullanmaları bu sıfatın maddi getirisinin olmasından kaynaklanıyor.
Mâcirce
Ardahan ve Kuzey Erzurum [ Olur, Oltu, Şenkaya, İspir, Tortum] şivesiyle Gürcistan’daki Ahıska (მესხები) Türkçesinin hemen hemen aynısı.
mâfiş  
mâvi mavi
mâviot bkz. morçiçek
meçcana bedava
meço  
mehel çapa, pancar teklerken kullanılan ucu demir üçgen alet
mektep okul
mektepli okullu
melefe göbek'in dışında kalan beyaz yorgan yüzü
melemax melemek
guziler melir kuzular meliyor
melemir pelemir, acımık (Cephalaria syriaca)
melemir yaġi acımık yağı
melenke melek
Meliş Meliha kız adının kısaltılmışı
melmeket memleket
mercimek mercimek (Lens culinaris )
mercimegi mercimeği
mercimek yonmak mercimek yolmak
mercimekli pilav  
merek (eskice) samanlık
merfet marifet (iyi anlamda kullanılmaz)
mefret bellemax  
meses öküz sürerken kullanılan ucu çivili [= modul] ağaç dal
mezer mezar
mezerlux mezarlık
mezerluġi mezarlığı
mêsimemax mühimsememek, burun kıvırmak
Mısdi Mustafa oğlan adının kısaltılmışı
Mısdiliç bir masal kahramanı: Parmak Çocuk
mıx çivi
mıxi çivisi; çiviyi
mıxlama  
mi soru eki: mi/mı/mu/mü
mil büyük şiş (kazak vs. örmede kullanılır)
milenk mil, su kenarındaki çamur
millet konu komşu
minder minder
misir mısır (Zea mays)
misir ekmegi  
misir guymaġi  
misir hedigi  
misir patlaġi  
mitil yorganın iç yüzü
mitil çürüden çok yatan (kimse)
mizamlamax nizamlamak, düzenlemek
mizamli nizamlı, düzgün, derli toplu
mîde mide
mîdesi gazınmax  
modul meses'in ucundaki çivi
modullamax öküzü meses ile dürtmek
öküz gibi modullamadan getmiyon  
Mollaaslanlar bir sülale adı [soyadı: Aslan]
morbaş , mâviot peygamberçiçeği (Centaurea cyanus ) [Yerlice : alimdüğmesi]
moriye uğurböceği
Möebet Muhabbet kız adı
möhkem muhkem, sağlam
möhkem olmax muhkem/sağlam olmak
Möhteber Muteber kız adı
mudara etmax  
mundar  
mundar etmax  
muxâyet olmax korumak, kollamak
musul ahırda, ağılda mal ve davarın önünde yem konulan tahta bölme
muz muz (Musa sapientum)
muzi muzu
mürgülemax uyuklamak
N
nal nal
nali nalı
nal çaxmax nal çakmak
nallat “nallı at” mec. edepsiz, arsız
namaz namaz
namazi namazı
namaz gılmax namaz kılmak
namazi bozmax namazı bozmak
namazlux seccade
namazluġi namazlığı
nat tırpan sapı
naxır koyun sürüsü
naxış nakış
Nayla Naile kız adı
Nayma Naime kız adı
naz naz
nazar nazar
nazar nuxsasi iğde dalından yapılan bir tür nazarlık
nazarci nazarı değen kişi
nâmet nimet
Nâmıx Namık oğlan adı
nâne nane (Mentha longifolia subsp. typhoides)
nâne güli bir saksı bitkisi
ne 1 ne
ne ki? ne var ki, ne olmuş ki
ne 2 filan, vesaire
ekmek ne getirin de yiyax  
nedür nedir
gız anam au nedür ki yiyirsin?  
nekil para eskiden kullanılan bir nikel para
nene nine, annenin ya da babanın annesi
Nenenegiller bir sülale adı [soyadı: Sedef]
nenenene uğurböceği
nişan nişan
nişanlılı nişanlı
niyat niyet
niyat etmax niyet etmek
niyatli niyetli, oruçlu
nur  
nursuz  
nuxsa muska